Tài liệu CAD TRONG KỸ THUẬT ĐIỆN-VẼ VÀ THIẾT KẾ MẠCH IN VỚI ORCAD 10 là tập đầu tiên trong họ sách này. EDA (Electronic Design Automation -Tự Động Thiết Kế Mạch Điện Tử) đã và đang được ứng dụng nhiều trong các trường Cao đẳng, Đại học, các trường dạy nghề cũng như tại các cơ sở sản xuất. Trong lãnh vực vẽ và thiết kế mạch in, có nhiều chương trình có chức năng này như: Pspice, Eagle, Workbenches, Circuitmaker-TraxMaker, Proteus, Protel, Tango v.v. Nói chung, mỗi chương trình đều có một ưu điểm riêng. Trong các chương trình nói trên, OrCAD là một trong những phần mềm vẽ và thiết kế mạch điện tử có nhiều chức năng và được sử dụng rộng rãi trên khắp thế giới. Thế mạch của OrCAD cho phép người sử dụng vẽ và thiết kế mạch in trên phương diện rộng với đủ mọi hình dáng kích cỡ. Nếu các bạn đã sử dụng qua phiên bản OrCAD 9.0 hay 9.2 thì nay với phiên bản mới OrCAD 10, nhiều tính năng mới được bổ xung, cho phép người thiết kế khai thác được các chức năng thiết kế mạch ở mức độ cao như mô phỏng mạch điện tử, thiết kế chip v.v, không chỉ là ứng dụng đơn giản vẽ và thiết kế mạch in trình bày trong chuyên đề này. OrCAD 10 cho phép chạy trên nền Windows XP, tuy có nhiều chức năng hơn nhưng cũng gây nhiều rắc rối cho người dùng. Học sinh, sinh viên và giáo viên không thể dễ dàng sử dụng và khai thác hết thế mạnh của chương trình. Nhóm biên soạn chúng tôi với kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm tại các trường Đại học, tiến hành biên soạn chuyên đề này nhằm cập nhật thông tin mới nhất trong lãnh vực EDA. Phổ biến cách sử dụng OrCAD tới cho mọi người, sao cho trong một khoảng thời gian ngắn 10 đến 15 giờ, người học có thể tự vẽ và thiết kế được mạch in theo yêu cầu. Cần lưu ý: OrCAD dù mạnh thế nào đi nữa cũng chỉ là công cụ hỗ trợ cho việc thiết kế mà thôi. Muốn làm tốt việc vẽ và thiết kế mạch in, các bạn cần có kiến thức chuyên môn mới có thể khai thác hết chức năng của chương trình!
Với các hướng dẫn từng bước được minh họa bằng các hình ảnh rất trực quan được cắt từ màn hình máy tính. Chuyên đề này đã được dùng thử nghiệm tại nhiều lớp thông qua đủ mọi trình độ khác nhau. Cho dù bạn là người mới học, chưa biết gì về OrCAD hay người sử dụng máy vi tính thành thạo sau thời gian ngắn có thể làm quen và khai thác các chức năng Vẽ và thiết kế mạch in của ORCAD.
Sách rất cần thiết cho nhiều đối tượng, từ các học sinh, sinh viên, kỹ sư, giáo viên các trường chuyên ngành Điện-Điện Tử, Bưu Chính Viễn Thông, Tự Động Hóa, Cơ Điện Tử, Giao thông vận tải v.v cho tới các thợ sửa chữa. Sách có thể dùng làm giáo trình thực hành tại các trường Cao đẳng, Đại học Kỹ thuật, Trung tâm dạy nghề chuyên ngành Điện nói chung với một ít hiệu chỉnh nội dung cho phù hợp với nội dung giáo trình như: Có phần Mục đích, Yêu cầu, Phân bổ thời gian, Bài tập làm thêm. Các câu hỏi ôn tập v.v. Với các giáo viên giảng dạy môn này có thể liên hệ tác giả để có thêm các hỗ trợ về mặt này.
CÁCH TỔ CHỨC CUỐN SÁCH NÀY.
Sách được biên soạn chủ yếu về các bài tập thực hành “VẼ VÀ THIẾT KẾ CÁC MẠCH IN”. Các bài tập được trình bày theo từng bước rất tỉ mỉ, kèm theo hình ảnh minh họa trực quan rất dễ làm. Mặt khác, các bài tập được trình bày một cách độc lập riêng lẻ, bằng các thao tác lệnh lập đi lập lại giúp người học có thể nhớ một nhanh hơn. Do chương trình OrCAD có quá nhiều chức năng, và đối tượng khi sử dụng chuyên đề này là người mới bắt đầu nên sách được trình bày dưới dạng bài tập thực hành không trình bày nhiều về lý thuyết. Sách gồm 6 bài tập hướng dẫn vẽ và thiết kế mạch in. Mỗi bài tập đều khai thác lệnh mới và lập đi lập lại các lệnh cũ nhằm giúp bạn đọc sau khi thực hành xong, sẽ nhớ luôn các bước thực hiện trên lớp.
Sau đây là nội dung tóm tắt các bài tập:
BÀI TẬP 1: MẠCH CHỚP SÁNG BÁO HIỆU DÙNG ẮC QUI 6V
Bài tập 1 hướng dẫn thiết lập sơ đồ mạch điện chớp sáng dùng ắc qui.
Mạch có thể điều khiển các đèn màu với tổng công suất 6V/5W (thường dùng loại bóng đèn xe gắn máy) chớp sáng. Sơ đồ dùng Q1 (UJT) làm nhiệm vụ dao động tích thoát tạo xung kích cực gốc (B) của một cặp transisitor lắp thành mạch Dalington. Thay đổi C1 sẽ làm thay đổi tần số chớp sáng.
BÀI TẬP 2: MẠCH QUANG TRỞ TÁC ĐỘNG BẰNG RELAY
Vẽ và thiết kế mạch tự động đóng điện lúc trời tối và cắt điện lúc trời sáng.
Chúng ta có thể dùng mạch quang trở để tác động mạch động lực bằng relay như sơ đồ hình:
BÀI TẬP 3: MẠCH ĐA HÀI DÙNG TRANSISTOR ĐIỀU KHIỂN ĐÈN CHỚP TẮT CÓ CHU KỲ.
Vẽ và thiết kế mạch in có sơ đồ nguyên lý như hình dưới:
BÀI TẬP 4: MẠCH NHẠC MÀU ĐƠN GIẢN DÙNG TRIAC.
Sơ đồ mạch dùng Triac 6A/400V điều khiển công suất đèn, mạch có thể khống chế các đèn màu với tổng công suất các đèn khoảng 1000W cho mỗi kênh. Sơ đồ dùng Triac để khống chế đèn qua việc phân chia phổ tần số bằng các mạch lọc R-C đơn giản. Cần chú ý chọn chân cho các đèn DS1, Ds2, DS3 hay thay thế bằng các đầu nối trong thiết kế mạch in.
BÀI TẬP 5: MẠCH ĐÈN NHÁY DÙNG IC 7400.
Mạch này khi hoạt động sẽ điều khiển các đèn chớp rất đẹp mắt, thường được dùng ứng dụng trong các mạch đèn quảng cáo. Sơ đồ mạch nguyên lý như hình:
BÀI TẬP 6: MẠCH TIMER DÙNG IC LM3915.
Bài tập 6 hướng dẫn các bạn cách thực hiện vẽ và thiết kế mạch in cho mạch Timer dùng IC LM3915, làm quen với công cụ thiết kế mạch bằng đường Bus để nối các đường mạch chung từ các chân điều khiển của IC LM3915.
MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHI SỬ DỤNG ORCAD:
- Cài đặt chương trình: OrCAD 10 chỉ cho phép cài đặt trên nền Windows XP. Windows XP Home Edition, Window 2000 (SP2 hoặc phiên bản mới hơn), Microsoft Windows NT 4.0 (SP6 hoặc phiên bản mới hơn). Những phiên bản Windows khác như là: Window 3.1, Windows 95, 98; chương trình không đáp ứng.
- OrCAD chiếm dung lượng trên đĩa lớn nên khi cài đặt chương trình này, đòi hỏi ổ đĩa cứng máy của bạn còn trống. Quá trình cài đặt chương trình tương đối lâu, do đó bạn đừng vội khi thấy máy như bị treo. Sau khi cài đặt xong nhớ reset lại máy. Sau đó, copy file Crack từ đĩa CD vào đường dẫn đã cài đặt chương trình OrCAD 10 để phá mã mới chạy được chương trình.
- RAM càng lớn càng tốt, nên có giá trị từ 256 MB trở lên.
- Các mạch điện trình bày trong sách chỉ mang tính chất minh họa giúp các bạn làm quen với cách lấy linh kiện từ thư viện rất lớn của OrCAD mà người học lúc ban đầu khó có thể lấy ra nhanh. Các mạch điện nếu dùng trong thực tế cần phải hiệu chỉnh cho phù hợp với yêu cầu đặt ra.
- Các mạch in thiết kế trong các bài tập chưa phải là tối ưu hóa, chỉ mang tính chất minh họa chung. Ngay khi thiết kế, vị trí đặt các linh kiện có thể khác nhau, không nhất thiết yêu cầu bạn phải đặt giống trong sách, việc bố trí linh kiện các bạn phải tuân thủ theo những nguyên lý thiết kế mạch in không trình bày trong tài liệu này. Chẳng hạn như: Nên bố trí các transistor công suất gần biên mạch in, các tụ chống nhiễu nguồn cần sắp xếp sao cho gần nguồn cấp để tiện cho việc sửa chữa và thay thế khi bị hư hỏng. Vẽ và thiết kế mạch in chỉ là một phân hệ của OrCAD, chức năng của OrCAD còn nhiều. Với các bạn muốn trở thành nhà thiết kế mạch in chuyên nghiệp cũng như chuyên viên trong lãnh vực thiết kế chip các bạn cần phải có kiến thức chuyên môn sâu trong quá trình thiết kế mạch.
SỬ DỤNG ĐĨA
Các bạn có thể tham khảo phần tự học OrCAD trên đĩa CD-ROM đi kèm với sách. Muốn xem được nội dung trên đĩa CD-ROM máy các bạn cần cài đặt các chương trình dưới đây (các chương trình lưu tại đường dẫn CHUONG TRINH trên đĩa CD-ROM).
§ Cài đặt Flash Player để thấy cửa sổ giao diện ban đầu trên đĩa CD-ROM.
§ Cài đặt Acrobat.7.0 để xem các file tự học dưới định dạng .Pdf.
§ Có chương trình Powerpoint để xem các file trình diễn.
CÀI ĐẶT FONT TIẾNG VIỆT.
Đĩa CD-ROM đi kèm với sách được biên soạn chủ yếu chạy trên Internet Explorer với bộ Font Unicode. Nếu máy chưa có Font này thì hãy cài đặt nó. Nếu máy của bạn đã có cài đặt font này mà khi xem trên đĩa vẫn còn thấy trục trặc về Font thì có thể do chưa thiết đặt font mặc định Times New Roman trong trình duyệt Web.
